Wysokość alimentów, a dochody osoby zobowiązanej do ich płacenia.

Rodzice są zobowiązani do łożenia na utrzymanie swoich pociech. Zarówno ojciec jak i matka powinni utrzymywać dzieci, zaspokajając ich materialne potrzeby. W myśl normy wynikającej z art. 133 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Obowiązek alimentacyjny rodziców trwa do momentu usamodzielnienia się ekonomicznego dziecka dorosłego. Rodzice mogą się uwolnić z obowiązku łożenia na dziecko w przydatku, gdy ich pełnoletni potomek nie dokłada starań do usamodzielnienia się lub gdy dalsze łożenie na utrzymanie małoletniego jest połączone z nadmiernym uszczerbkiem majątkowym rodzica.

Gdy rodzina jest pełna, to rodzice ustalają podział obowiązków związanych z funkcjonowaniem rodziny – tych dotyczących dzieci i tych, dotyczących zarobkowania. Decydują, które z nich w jakiej części będzie dokładało się do domowego budżetu. Dokonywanie takich ustaleń jest możliwe i zdarza się także w rodzinach, w których rodzice mieszkają oddzielnie. Nawet jeśli w związku lub małżeństwie nie poukładało się po ich myśli, to starają się być odpowiedzialnymi rodzicami dla swoich dzieci. Tak ustalony podział ról i obowiązków nie musi zostać potwierdzony wyrokiem lub ugodą. Jeżeli matka i ojciec są w stanie porozumieć się co do zasad partycypowania w kosztach utrzymania wspólnych dzieci, to nie ma potrzeby ich odgórnego regulowania przez Sąd.

Co w sytuacji, gdy takiego rodzicielskiego porozumienia nie ma lub nie można go wypracować? Wtedy o obowiązku alimentacyjnym i jego wysokości zdecyduje Sąd. Coraz częściej w swojej pracy spotykam się z przeświadczeniem, że wysokość alimentów jest uzależniona od bieżących dochodów uzyskiwanych przez osobę zobowiązaną do ich płacenia. Nic bardziej mylnego.

Zgodnie z art. 135 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Oznacza to, iż wysokość alimentów ustalana jest indywidualnie na rzecz konkretnego dziecka w zależności od jego potrzeb. Koszt utrzymania dziecka nie zawsze jest taki sam w stosunku do każdego z nich. Są dzieci, które wymagają szczególnych nakładów np. w związku z koniecznością prowadzenia kosztownej terapii medycznej, czy ze względu na pasję, którą chcą rozwijać. Drugim elementem, który Sąd bierze pod uwagę przy określaniu granic zobowiązania alimentacyjnego jest sytuacja majątkowa rodzica. Bieżąca wysokość jego dochodów jest brana pod uwagę, jednak nie jest jedynym determinantem jego wysokości.

Sąd bada i ustala stan posiadanego przez rodzica zobowiązanego majątku, ale także jego możliwości zarobkowe. Zdarza się bowiem, że rodzic nie pracuje i nie osiąga systematycznych dochodów posiada natomiast znaczny majątek, z którego może utrzymywać dziecko lub mimo posiadanego wykształcenia lub umiejętności celowo rezygnuje z zatrudnienia. Sąd bierze także pod uwagę, czy rodzic zobowiązany do świadczeń opiekuje się dzieckiem, jaki ma wkład w jego wychowanie.
Dopiero odpowiednio wyważona suma wskazanych składników pozwala określić sądowi w jakiej wysokości rodzic powinien przyczyniać się do kosztów utrzymania dziecka.